Vì sao sầu riêng có thể mang về hàng tỷ USD cho Việt Nam

Với lợi thế về giống và mùa vụ, sầu riêng Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế tại thị trường chủ lực Trung Quốc trong những tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, sản phẩm này hiện cũng đã được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường tỷ dân Ấn Độ.

Kim ngạch xuất khẩu rau quả có thể chạm mốc 4 tỷ USD

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, sầu riêng vẫn tiếp tục giữ “ngôi vương” là loại quả xuất khẩu nhiều nhất trong quý II/2026, chiếm 56,5% tổng trị giá xuất khẩu rau quả của Việt Nam, đạt 863,5 triệu USD, tăng 290% so với quý I/2026 và tăng 19% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo tính toán của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), đến hết tháng 7 năm nay, xuất khẩu sầu riêng ước đạt 1,8 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Còn trong chính vụ thu hoạch, kim ngạch xuất khẩu tháng 8 và 9 có thể đạt trên dưới 1 tỷ USD/tháng.

Nếu tính chung trong 2 quý đầu năm, xuất khẩu sầu riêng đã vượt 1 tỷ USD, gần bằng kim ngạch xuất khẩu trong 7 tháng của năm 2025 (khoảng 1,2 tỷ USD). Ước tính cả năm từ VINAFRUIT, loại “trái cây vua” có thể giúp ngành hàng rau quả thu về khoảng 4 tỷ USD.

Chia sẻ với Tri Thức – Znews, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký VINAFRUIT, cho biết kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam tăng mạnh trong những tháng gần đây đến từ việc thị trường đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi về mùa vụ, cơ cấu giống, giá bán và nguồn cung.

Ông giải thích từ tháng 7 đến tháng 9 là thời điểm Đông Nam Bộ và Tây Nguyên bước vào chính vụ thu hoạch sầu riêng. Đây là khu vực tập trung nhiều diện tích trồng sầu riêng của các tỉnh như Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đồng Nai. Đáng chú ý, khoảng 70-80% diện tích tại khu vực này là giống Monthong, giống sầu riêng được người tiêu dùng Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng hơn giống Ri6.

Yếu tố trên được xem là một lợi thế cạnh tranh rất lớn của sầu riêng Việt Nam. Trước đây, trong nhiều năm liền, Thái Lan là quốc gia xuất khẩu sầu riêng chủ yếu sang Trung Quốc và cũng chủ yếu sử dụng giống Monthong. Vì vậy, khi nguồn cung từ Đông Nam Bộ và Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch, sầu riêng Việt Nam có lợi thế lớn trong việc đáp ứng thị hiếu sẵn có của thị trường.

Bên cạnh lợi thế về giống, yếu tố mùa vụ cũng đóng vai trò quan trọng. Ông Nguyên cho biết thời điểm tháng 7-9, sản lượng sầu riêng của Thái Lan đã bước vào cuối vụ. Sau tháng 7, nước này chỉ còn một vụ nhỏ ở khu vực miền Nam với sản lượng rất hạn chế, chỉ khoảng vài nghìn tấn. Trong khi đó, Việt Nam lại đang vào chính vụ nên nguồn cung dồi dào hơn.

“Đó là lợi thế rất lớn về mùa vụ. Việt Nam có nhiều hàng hơn, trong khi sau tháng 7 thì Thái Lan gần như đã hết hàng”, ông Nguyên nói.

Một lợi thế khác của sầu riêng Việt Nam là vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên ít bị ảnh hưởng bởi các loại dịch bệnh trên cây sầu riêng. Nhờ đó, chất lượng trái ổn định hơn, từ đó góp phần giúp giá sầu riêng tại khu vực này cao hơn so với vụ mùa ở các tỉnh miền Tây.

Sang tháng 8 và tháng 9, những yếu tố thuận lợi vẫn tiếp tục được duy trì. Dù nhiều nhà vườn phản ánh năm nay thời tiết không thuận lợi, khiến tỷ lệ trái đạt tiêu chuẩn loại A để xuất khẩu thấp hơn năm trước và lượng hàng loại thấp nhiều hơn,diện tích trồng cũng như tổng sản lượng đều tăng nên kim ngạch xuất khẩu nhìn chung sẽ không bị ảnh hưởng quá lớn.

Sầu riêng Việt Nam tìm hướng chinh phục thị trường Ấn Độ

Không chỉ đạt các cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu, vào cuối tháng 7 vừa qua, ngành sầu riêng Việt Nam tiếp tục đón nhận tin vui khi Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết chính phủ Ấn Độ đã chính thức cho phép nhập khẩu quả sầu riêng tươi của Việt Nam để tiêu dùng, mở thêm một thị trường xuất khẩu mới cho ngành hàng sầu riêng Việt Nam và góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại nông sản giữa hai nước.

Theo quy định mới, Ấn Độ bổ sung Việt Nam vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu quả sầu riêng tươi, tên khoa học Durio zibethinus, dùng để tiêu dùng vào thị trường này. Đáng chú ý, phía Ấn Độ không yêu cầu khai báo kiểm dịch thực vật bổ sung trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và không quy định điều kiện nhập khẩu đặc biệt đối với mặt hàng này.

Sầu riêng Việt Nam chính thức được nhập chính ngạch vào thị trường tỷ dân Ấn Độ. Ảnh minh họa: Anh Nguyễn.

Đánh giá về tiềm năng của thị trường Ấn Độ, ông Nguyên cho rằng thị trường này khó có thể tạo ra sự bứt phá tương tự Trung Quốc trong giai đoạn đầu.

Theo ông, khi Việt Nam ký Nghị định thư về xuất khẩu chính ngạch sầu riêng sang Trung Quốc vào năm 2022, doanh nghiệp gần như không mất nhiều thời gian để quảng bá sản phẩm. Người tiêu dùng Trung Quốc đã biết đến và quen sử dụng sầu riêng từ nhiều năm trước, do Thái Lan đã xuất khẩu mặt hàng này sang thị trường Trung Quốc trong thời gian dài. Vì vậy, ngay sau khi Nghị định thư có hiệu lực, sầu riêng Việt Nam nhanh chóng được đẩy mạnh xuất khẩu và kim ngạch sớm vượt mốc tỷ USD.

Trong khi đó, với thị trường Ấn Độ, tình hình sẽ khác biệt hoàn toàn. Người tiêu dùng nước này hiện vẫn chưa quen với loại “trái cây vua”, do đó xuất khẩu sầu riêng sang Ấn Độ sẽ tăng trưởng theo lộ trình từng bước, khó có khả năng bùng nổ như tại thị trường Trung Quốc.

Hiện tại, việc xuất khẩu sầu riêng sang Ấn Độ mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu nên doanh nghiệp vẫn cần thời gian để làm quen thị trường, xây dựng mối quan hệ với đối tác và phát triển hệ thống phân phối.

Ngoài ra, thời điểm này đã bước sang nửa cuối năm và mùa vụ sầu riêng cũng sắp kết thúc, vì vậy kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này trong năm nay sẽ chưa đáng kể.

“Dự kiến, kim ngạch xuất khẩu sang Ấn Độ năm nay cũng sẽ chỉ ở mức vài chục triệu USD, không đáng kể nếu so với thị trường Trung Quốc”, ông nói thêm.

Về triển vọng những tháng cuối năm, ông Nguyên nhận định ngành sầu riêng Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào thị trường Trung Quốc, bởi nhiều năm qua Trung Quốc luôn chiếm khoảng 90% kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam và tỷ trọng này khó có sự thay đổi lớn trong thời gian ngắn.

Đáng chú ý, điều mà Hiệp hội lo ngại từ nay đến cuối năm không nằm ở nguồn cung mà là khả năng đáp ứng của hệ thống mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Theo ông, các cơ quan liên quan cần theo dõi liệu số lượng mã số vùng trồng hiện nay có đủ để đáp ứng sản lượng xuất khẩu đang tăng nhanh hay không.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36/2026, có hiệu lực từ ngày 31/7, với nhiều quy định mới nhằm rút ngắn thời gian cấp mã số vùng trồng. Nghị quyết đã bãi bỏ quy định yêu cầu diện tích tối thiểu 10 ha cho một mã số vùng trồng, đồng thời cho phép cấp mã số đối với cả diện tích trồng xen canh. Các quy định mới này đều hướng đến mục tiêu mở rộng số lượng mã số vùng trồng, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu ngày càng lớn.

Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động xuất khẩu, ông Nguyên nhìn nhận cơ quan quản lý nên ưu tiên thẩm định và đề nghị phía Trung Quốc phê duyệt trước đối với những mã số vùng trồng có quy mô lớn, khoảng 20-30 ha trở lên. Khi phía Trung Quốc tiến hành kiểm tra, đánh giá một mã số vùng trồng, quá trình này đều mất khá nhiều thời gian, trong khi mỗi ngày họ chỉ có thể xử lý số lượng hồ sơ nhất định và còn phải kiểm tra cho nhiều quốc gia cũng như nhiều mặt hàng khác.

Việc ưu tiên các vùng trồng quy mô lớn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả trong quá trình thẩm định, cấp mã số vùng trồng mà còn tạo động lực để nông dân tham gia hợp tác xã hoặc các tổ liên kết sản xuất. Khi sản xuất theo vùng nguyên liệu tập trung với quy mô lớn, việc đăng ký và được cấp mã số vùng trồng sẽ thuận lợi, nhanh chóng hơn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam.